DOLAR: 2.24 TL
EURO: 2.84 TL

Türk İslam Devletlerinde Bilim ve Sanat

1 yıl önce
207 kez görüntülendi

Türk İslam Devletlerinde Bilim ve Sanat

 

BİLİM:

Türk-İslam Devletlerinde eğitim öğretim ücretsiz olup medreselerde yapılırdı

İlk medrese Karahanlılar döneminde kurulan Tabgaç Buğra Han medresesidir.

İlk üniversite ise Büyük Selçuklu  veziri Nizamülmülk tarafından Bağdat’ta kurulan Nizamiye Medreseleridir.

Bu  medreselerde din bilimleri ve pozitif bilimler birlikte okutulmakta idi.

 

ÇIKMIŞ SORU

Külliyeler genellikle aşağıdakilerden hangisinin çevresinde yer alır?
 

A. Bimarhane          B. Medrese           C. Mektep    D. Han                     E. Cami  

2004 KPSS

Külliye:Merkezinde caminin yer aldığı, çevresinde sosyal yapıların bulunduğu komlex yapılardır.CEVAP:B

 

ÜNLÜ BİLİM ADAMLARI
 

HAREZMİ (780 – 850) :

Doğu dünyasındaki en önemli matematikçidir. En ünlü eserleri Kitabu’l Cebr ve Mukabele’dir.
ÇALIŞMA ALANLARI
Matematik Astronomi Coğrafya

 

FARABİ (870 – 950) :

Aristo’yu en iyi şekilde yorumladığı için Muallim-i Sani (İkinci öğretmen) denilmiştir. Batıda Al-Pharabius lakabı ile tanınmıştır. Türk-İslam dünyasında pozitif bilimlerin kurucusudur.

 

İBNİ SİNA (980 – 1037) :

 Eserleri “Avecenna” olarak tanındığı batıda yüzlerce yıl okunmuştur. En ünlü eseri El- Kanun fi’t Tıb’dır.
ÇALIŞMA ALANLARI
Tıp Mantık Fizik Felsefe

 

EL – BİRUNİ (975 – 1051) :

Bilimin özgür düşünce ortamında gelişeceğini savunmuştur.
ÇALIŞMA ALANLARI
Matematik Astronomi Geometri Fizik Kimya Tıp Eczacılık Tarih Coğrafya Filoloji Etnoloji Jeoloji Dinler ve Mezhepler Tarihi

 

GAZALİ (1058 – 1111):

Nizamiye Medresesinde müderrislik yapmış bölücü dini ve siyasi akımlarla mücadele etmiştir. En önemli eseri İhya-yı Ulümiddin’dir.
ÇALIŞMA ALANLARI
İslam Felsefesi Fıkıh Tasavvuf Mantık

 

ÖMER HAYYAM ( …. – 1123) :

Bilim adamlığının yanı sıra şairlik yönü de vardır. Celali Takvim’i yapmıştır.Rubaileri meşhurdur.
ÇALIŞMA ALANLARI
Cebir Geometri Astronomi Şiir

 

UTBİ :

Tarihçidir. Tarih-i el Yemini adlı eseri ile ünlenmiştir. Eserinde Gazneli Devletinin tarihi hakkında bilgi verir.

 

SANAT

 

-   Türk-İslam devletlerinde sanat eserleri halka hizmet etmek amacıyla yapılmıştır.Bu amaçla yapılan camiler, saraylar, hanlar, hamamlar, çeşmeler,kışla binaları, kervansaraylar, köprüler, hastaneler sayesinde mimari gelişmiştir.

Türk-İslam Devletlerinde Sanat

 

 

 

ÇIKMIŞ SORU

Türklerin İslamiyet’e geçmeleriyle aşağıdakilerden   hangisi kültürel hayatlarında bir sanat kolu     oluşturacak derecede önem kazanmıştır?

 

A) Hat              B) Maden işçiliği          C) Heykel        D) Oyma           E) Dokuma

 

(2009 KPSS)

Hat sadece yazı yazma fiili iken Türkler tarafından sanat haline getirilmiştir.CEVAP:A

 

 

MİMARİ

Türkler İslam mimarisine birçok yeni unsurlar kazandırmışlardır.

Bunlar;

Kubbe(Eski Türk çadırından esinlenilmiştir),kemer gibi üslupların yanısıra kümbet ,kervansaray ,külliye  gibi önemli sanat eserlerini de kazandırmışlardır.

Önemli Yapılar:

Kervansaray(ribat-han):Ticaret kervanlarının konaklama yerleri

KümbetKümbet:Anıt mezar. Silindirik, çokgen gövdeli, konik veya piramit çatılı olanlarına denir.Esasını Türkmen çadırlarından almıştır  (ilk defa Büyük Selçuklular döneminde  ortaya çıkmıştır.)

 

Türbe:Üzeri kubbe ile örtülü anıt mezara denir.

Külliye:Merkezinde caminin yer aldığı ,çevresinde ,medrese,hamam,bedesten,imarethane , darüşşifa gibi yapıların bulunduğu komplex yapılara denir.

Bedesten:Çarşı-Pazar alış veriş merkezi

Arasta: Çarşılarda aynı ürünü satan dükkanların bulunduğu bölüme verilen ad

İmarethane:Aşevi

Darüşşifa:Hastane

Bimarhane:Akıl hastalarının tedavi edildiği hastane

 

Mimaride kullanılan süsleme unsurları

-Yazı ,çini,geometrik şekiller,hayvan figürleri,bitkisel figürler kullanılmıştır.

NOT:İnsan figürü kullanılmamıştır.

Çift Başlı Kartal

Büyük Selçuklular ve Anadolu Selçuklularının sembolü  Çiftbaşlı kartal figürüdür

Mimari oldukça gelişmiştir.Ancak gerek yapıların dayanıklı malzemeden yapılmaması,gerek uzun zaman geçmesi gerekse de Moğol istilasından dolayı İlk Müslüman Türk Devletlerine ait eserlerin bir çoğu günümüze kadar gelememştir.

 

Türk İslam Devletlerinde Mimari

ANADOLU’DA

 

İlk Cami

İlk Külliye

İlk Medrese

İlk Kervansaray(Han)

İlk Darüşşifa

(Hastane)

Diyarbakır

Ulu Cami

(Artuklular döneminde

bugünkü şeklini

almıştır

Divriği Külliyesi

(Mengücekliler

Dönemine aittir.

UNESCO

koruma

altına almıştır.)

Yağıbasan

Medresesi

(Tokat-Niksar

Danişmendliler

Dönemi)

Alay Han

A.Selç.dönemi

Aksaray-Kayseri

 arası

Gevher

Nesibe

Darüşşifası

A.Selç.Dön.

Kayseri

 

Not:Türk İslam Devletlerinde resim ve heykeltıraşlığın yasaklanması ,hat ve minyatür sanatlarının gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.

 

 

Kaynak:Çetin YAĞLI

cyagli@hotmail.com

http://facebook.com/yaglicetin

Türk İslam Devletlerinde Bilim ve Sanat Konusuna Ait Etiketler

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık