DOLAR: 2.12 TL
EURO: 2.87 TL

Hak ve Fiil Ehliyeti

9 ay önce
37 kez görüntülendi

Resim bulunamadı

Hak ve Fiil Ehliyeti

 

Kişi açısından ehliyet hak ehliyeti ve fiil ehliyeti olarak ikiye ayrılır:

 

a. Hak Ehliyeti: Kişinin hak sahibi olma ve yükümlülük altına girme ehliyetine hak ehliyeti denir.Hak ehliyetine sahip kişiler iki şeye sahip olurlar:


1. Hak sahibi olma


2. Yükümlülük altına girme Hak ehliyeti pasif bir ehliyettir. Kişinin hak ehliyetine sahip olması için hukuken kişi olması yeterlidir. Bu açıdan yeni doğmuş bir bebek bile hak ehliyetine sahiptir.Hak ehliyetinde genellik ve eşitlik ilkeleri vardır. Genellik ilkesi, herkesin hak ehliyetine sahip olmasını öngö-rürken, eşitlik ilkesi eşit olanlara eşit muamelede bulunmak demektir. Eşitlik ilkesinden, herkesin aynı haklara sahip olacağı anlaşılmamalıdır, yani eşitlik “aynılık” değildir.Örneğin; 14 yaşındaki biri ile yine 14 yaşındaki başka biri aynı haklara sahiptir. Ancak 14 yaşındaki biri ile 25 yaşındaki birinin hakları aynı değildir.


Hak ehliyeti aşağıdaki sebeplerden dolayı sınırlandırılır:


1. Yaş
2. Cinsiyet
3. Ayırt etme gücü
4. Şeref ve haysiyet
5. Yabancılık

 

b. Fiil Ehliyeti: Aktif bir ehliyet olan fiil ehliyeti, bir kimsenin kendi fiilleri ile hak elde etmesi, bu hakları değiştirmesi, sona erdirmesi ile borç altına girmesi, onları değiştirmesi sona erdirmesini sağlar.Fiil ehliyetinde kişi aktiftir. Hakları ve borçları üzerinde tasarruflarda bulunabilir. Hak ehliyeti kişinin kendi varlığından kaynaklanan bir ehliyet iken fiil ehliyetine sahip olmak için bazı şartlar gerekir. Bu şartlar 3 tanedir:


1. Ayırt Etme Gücüne Sahip Olma: Ayırt etme gücü, makul hareket edebilme yeteneğidir. Ayırt etme gücüne sahip olan kişi, kendi iradesini kendisi belirler ve bu iradesi doğrultusunda hareket edebilir.


Ayırt Etme Gücünün varlığını aşağıdaki 5 hal engeller:


1. Yaş
2. Akıl zayıflığı
3. Akıl hastalığı
4. Sarhoşluk
5. Buna benzer haller.


2. Ergenlik: Ergenlik, belli bir yaşa gelmek veya hu-kuken o yaşın gerektirdiği olgunluğa erişildiğinin kabul edilmesidir. Herhalde ergenlik yaşın gerektirdiği sorumlu davranışlarda bulunmaktır.Kanunlarımıza göre normal ergenlik yaşı 18’dir. 18 yaşını tamamlamış kişi kanunen ergin sayılır. Ayrıca evlenme ile kişi ergin hale gelir. Yine hakim kararıyla da kişiler ergin olabilir.

 

Ergin olmak için üç yol vardır:

 

a. Kanunen erginlik
b. Evlenme ile erginlik
c. Mahkeme kararı ile erginlik.


3. Kısıtlı Olmamak: Kişi hakkında kısıtlılık kararı alınmış ise o kişinin fiil ehliyeti yoktur. Kısıtlılık, bir kimsenin kanunda öngörülen belirli sebeplerden birine dayanarak, mahkeme kararı ile fiil ehliyetinden tamamen veya kısmen mahrum edilmesidir. Kısıtlılık kararı sadece ergin kişiler için alınır.


Kısıtlılık sebepleri 4 tanedir:


a. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı
b. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlısı kötü yaşam tarzı
c. Bir sene ve daha fazla süre ile özgürlüğü bağlayıcı ceza alma
d. İstek üzerine kısıtlılık

 

Fiil Ehliyeti Açısından Kişilerin Sınıflandırılması


a. Tam Ehliyetliler: Tam ehliyetler, ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmayan kimselerdir. Tam ehliyetliler hukuken her türlü hukuki elde etme de borcun altına grime ehliyetine sahiptir. Bunlara haksız fiil ehliyeti de tamdır.

 

b. Tam Ehliyetsizler: Bunlar ayırt etme gücü bulunmayan kişilerdir. Bunların ne fiil ehliyeti ne de haksız fiil ehliyeti vardır.

 

c. Sınırlı Ehliyetsizler: Ayırt etme gücü olup, ergin olmayan veya haklarında kısıtlılık kararı bulunan kişile-re sınırlı ehliyetsizler denir. Burada ehliyetsizlik asıl ehliyet ise istisnadır.Sınırlı ehliyetsizin ayırt etme gücü olduğu için haksız fiil ehliyeti vardır.Sınırlı ehliyetsizler yasal temsilcinin onayı ile bazı işlemleri yapabilirler. Sınırlı ehliyetsiz ergin değilse, yani 18 yaşını doldurmamışsa velisi, 18 yaşını doldurmuşsa vasisi yasal temsilcisidir.

 

Sınırlı ehliyetsiz yasal temsilcisinin izni olsa bile aşağıdaki işlemleri yapamaz;


 Vakıf kurmak
 Bağış yapmak
 Kefil olmak


d. Sınırlı Ehliyetliler: Ayırt etme gücüne sahip, ergin ve hakkında kısıtlılık kararı alınmamış kimselerdir. Bu kişiler aslında tam ehliyetlidir. Ancak kanun koyucu bazı sebeplerden dolayı bu kişileri koruma altına almıştır. Bunlarda asıl olan ehliyet, istisna ise ehliyetsizliktir. Bu kişilere bazı işlemleri yaparken onaylarının alınması veya mallarının idaresi için yasal danışman atanması uygun görülmüştür.Kendisine yasal danışman atanmış kişi işlemlerinde yasal temsilcinin onayını almak zorundadır. Ayrıca mallarının idaresinde de yasal danışmana müracaat etmelidir.

 

 

 

 

Hak ve Fiil Ehliyeti Konusuna Ait Etiketler

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık