DOLAR: 2.21 TL
EURO: 2.86 TL

Ölçek Türleri

11 ay önce
85 kez görüntülendi

Resim bulunamadı

 

Ölçek Türleri

Ölçek:Nesnelere verilen sayıların anlamlarını, kullanılmasında uyulması gereken kuralları ve kısıtlamaları belirtir. Ya da cetvel ve metre gibi ölçme araçları üzerindeki bölmeleri ya da belli bir başlangıç noktasından itibaren değişmez bir birimle bölümlenmiş bir ölçme aracını belirtmek için kullanılır.

 

Ölçekler türleri en basitten en karmaşığa doğru;

1-Sınıflama

2-Sıralama

3-Eşit aralık

4-Eşit oran ölçeği şeklinde sıralanır.

 

1- Adlandırma-Sınıflama (Nominal) Ölçeği: Eğer bir değişken yalnızca benzerlik ve farklılıklarına göre belirli kategoriler içine konabiliyorsa, bu değişken için sınıflama ölçeği kullanılabilir.

Sınıflama ölçeğinde benzer objeler aynı, farklı objeler ayrı kategorilere yerleştirilir.

 

Sınıf mevcudunu oluşturan 26 öğrenciden 14’ü kız, 12’si erkeklerin oluşturduğunu belirlediğimiz zaman sınıflama ölçeği yapmış oluruz.

 

Bu ölçekte, o kategoriyi oluşturan sayıyı ve toplam içindeki yüzdesini bulabiliriz. Ancak daha ileri düzeyde işlem yapmamız her zaman mümkün olmaz.

 

Sıralama ölçeği, sınıflama ölçeğine kıyasla bize daha fazla fikir verir. Ancak sıra farkı (birim) eşitliği olduğunu söyleyemeyiz.

 

Boy sırasına göre dizilen on öğrenci arasındaki boy farkının eşit olması beklenemez.

Bu ölçek türünde yüzdelik dilimler ve medyan (ortanca) hesabı yapılabilir.

Sınıflandırma ölçeği ile elde edilen puanlar miktar göstermez, nesneyi tanımlamak veya isimlendirmek için kullanılır.

Apartman numaraları, mahalle isimleri, sporcuların forma numaraları, illerin plaka numaraları sınıflandırma ölçeğidir.

 

3- Aralık Ölçeği (Eşit aralıklı Ölçek): Sınıflama  ve  sıralama  ölçeğine  nazaran  daha gelişmiş olarak kabul edilebilir.

Bu ölçekte hem sayısal büyüklük gerçektir hem de aralıklar eşit olarak kabul edilmiştir.

Bu ölçek türünde frekans (tekrarlanma sayısı) ve mod (tepe değer) dışında herhangi bir hesap yapmak mümkün değildir.

 

2- Sıralama Ölçeği: Bu ölçekte büyüklük sırası söz konusudur. Nesnelerin belirlenen bir özelliğe sahip oluş derecelerine göre, büyükten küçüğe veya küçükten büyüğe doğru sıralanmasıdır.

 

10 kişilik bir öğrenci grubunun boy sırasına göre dizilmesi veya ÖSS tercih formunun tercih sırasına göre oluşturulması bir sıralama ölçeğidir.

Ölçme aracında sıfır değeri tanımlanmış ve sıfırında sağında/solunda kalan yerler eşit aralıklara bölümlenmiştir. Belirlenen sıfır noktası göreli,  itibaridir.

 

Başarı ve zekâ ölçmede kullanılan ölçekler daha çok aralık ölçeği türündedir.

 

Bu tür ölçeklerde, öncekilerde yapılan işlemlere ek olarak aritmetik ortalama hesaplanabilmektedir. Ancak çarpa ve bölme işlemleri bu ölçek türünde yapılamaz.

 

Bir öğretmenin iki öğrenciye aynı notu vermiş olması, bu iki öğrencinin başarı düzeyinin eşit olduğunu göstermez.

 

Ya da KPSS’de 45 alan bir öğretmen adayıyla 90 alan bir öğretmen adayının karşılaştırılmasında; “90 alan aday, 45 alan adaya göre iki kat daha fazla öğret menlik bilgisine sahiptir” denilemez.

 

Veya “bugün termometre 12oC’yi gösteriyor, bir hafta önce ise hava sıcaklığı 24oC idi. Demek ki hava yarı yarıya soğumuş” biçiminde bir yorum yapılamaz.

 

Bütün bunların nedeni; kullanılan sıfır noktasının göreli olarak belirlenmiş olmasıdır. Eğer sıfır, mutlak yokluğu ifade etmeyen, itibari, göreli bir sıfırsa kullanılan ölçek türünün eşit aralıklı olduğunu söylememiz mümkündür.

 

4. Oran Ölçeği (Eşit Oranlı Ölçek): Ölçek Türleri içinde, En gelişmiş ölçek türüdür. Bu ölçekte sıfır noktası gerçektir ve mutlak yokluğu (ölçülen özelliğin hiç olmadığını) ifade eder.

 

Metre,  kilogram,  litre,  herhangi  bir  nesnenin sayılması vb. standart ölçüler oran ölçekleridir.

 

Takvim, termometre, zekâ testleri, tutum ölçekleri, başarı testlerindeki standart puanlar eşit aralıklı ölçeklere örnektir.Bu ölçek türünde, aritmetik ortalama ve standart sapma hesabı yapılabilir.

Bu tür ölçeklerde her türlü istatistiksel ve matematiksel işlemi yapmak mümkündür.

 

Çıkmış Soru:

 

Aşağıdaki örneklerin hangisinde sözü edilen ölçme işleminde bağıl (keyfî, itibari) sıfır söz konusu değildir?

A.Ankara ili Çankaya ilçesinin deniz seviyesinden yüksekliği 870 metredir.

B.Öğrencilerin felsefe dersine karşı tutum puanları ortalaması 207 dir.

C.Tarih sorularından en az dört tanesine doğru cevap veremeyenler sıfır puan almıştır.

D.Bugün hava sıcaklığı 15ºC dir.

E.Bu kitabın ilk 4 sayfasında kitabın kapsamı tanıtılmaktadır.

Cevap:E

 

Ölçek Türlerinin Karşılaştırılması:

Ölçek Türleri

Başlangıç Noktası

Birimleri

(Aralıkları)

Sınıflama Ölçeği

Yok

Yok

Sıralama Ölçeği

Var (değişkendir)

Var (eşit değil)

Aralıklı Ölçek

Var (tanımlıdır)

Var (eşittir)

Oranlı Ölçek

Var (gerçektir)

Var (eşittir)

 

 

Ölçek Türleri Konusuna Ait Etiketler

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık