DOLAR: 2.09 TL
EURO: 2.82 TL

Ticari Mallar Hesabı

9 ay önce
67 kez görüntülendi

Resim bulunamadı

 

TİCARİ MALLAR

 

153 Ticari Mallar Hesabı: Üzerinde herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satılmak amacı ile alınan ticari malların izlendiği hesaptır.

153 Ticari Mallar Hesabının İşleyişi: Satın alınan ticari mallar maliyet bedeli ile bu hesaba borç kaydedilir, aynı zamanda mallar için yapılan alış giderleri de borç olarak kaydedilir. Satılması veya herhangi bir nedenle işletmeden çıkmasında ise maliyet bedeli ile alacak kaydedilir. Aynı zamanda ıskonto ve iadelerde de hesap alacak olarak kaydedilir.

Mal Hareketlerinde İzlenen Kayıt Yöntemleri

Ticari işletmelerin ana  faaliyet konusu mal alım-satımıdır. Bu nedenle mal ile ilgili konuların muhasebe kayıtlarında izlenmesi büyük önem taşır. İşletmenin faaliyet konusu, alım – satımı yapılan malların niteliği, çeşitliliği ve elde edilmek istenen bilgilerin ayrıntıları farklı kayıt yöntemlerin uygulanmasına yol açmaktadır. Bu yöntemler şunlardır:

 

1. Aralıklı Envanter Yöntemi

2. Devamlı Envanter Yöntemi

 

ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ

 

  • Aralıklı envanter yöntemi, işletmedeki mal mevcudunun ancak, belirli aralarla yapılacak sayım ve değerleme (envanter çıkarma) ile bilineceği esasına dayalı bir yöntemdir.

  • Aralıklı envanter yönteminde dönem başı mal mevcudu, dönem içi alışları, alış giderleri, alış ıskontoları ve alış iadeleri “153 TİCARİ MALLAR HESABI”NDA izlenir. Satışlar ise, “600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI”NIN alacağına kaydedilir.

  • Satışlarla işletmeden çıkan her mal, Ticari Mallar Hesabına kaydedilmediğinden Ticari Mallar Hesabının kalanı mal mevcudunu göstermeyecektir. Dolayısıyla mal mevcudunu ve satışların kar veya zararlarını belirlemek için fiili sayım ve değerleme (Envanter) yapmak gereklidir.

  • Mal çeşidinin çok ve küçük hacimli ve nispeten ucuz fiyatlı birimlerden oluştuğu işletmelerde, örneğin; kırtasiyeci, gıda marketi, konfeksiyon vb. gibi işletmelerde alım satım işlemleri çoğunlukla aralıklı envanter yöntemine göre kaydedilir. Çünkü bu işletmelerde satılan bir malın maliyetinin bilinmesi ve buna bağlı olarak her satıştan sonra ortaya çıkacak kar veya zararın muhasebe kayıtlarında izlenmesi çok güçtür.

 

 

 ticari mallar

 

ALIŞLAR: Satın alınan mal işletmenin mal mevcudunu arttırır. Varlıkların izlendiği aktif hesaplardaki artış ilgili hesabın borcuna yazılarak muhasebeleştirilir. Bu nedenle satın alınan ticari mallar, “153 Ticari Mallar Hesabı”nın borcuna kaydedilir. İşletmenin satın aldığı ticari mallar bu hesaba maliyet değeri ile kaydedilir.

 

Katma Değer Vergisi Kanununa göre, KDV’ne tabi olan malların satın alınması nedeniyle ödenen ya da ödenecek olan KDV’nin muhasebeleştirilmesi gereklidir. Ancak, alışlar ve bu alışların gideri (maliyet gideri) ile ilgili olarak ödenen KDV’nin bir maliyet unsuru olmadığı unutulmamalıdır.

 

.ALIŞ GİDERLERİ: Satın alınan belli bir malla ilgili fatura bedelinden ayrı olarak yapılan harcamalar alış giderlerini oluşturur. Alış giderlerine; taşıma ücreti, komisyon ücreti, sigorta bedeli, gümrük bedeli, depolama ücreti vb. gibi giderler örnek verilebilir. Alışla doğrudan ilgili olan bu tür giderler dönem giderleri olmayıp, alışların maliyetine eklemek amacıyla Ticari Mallar Hesabının borcuna yazılarak muhasebeleştirilirler. Çünkü işletmenin 250.000 liraya aldığı bir malı işletmeye getirtmek için 10.000 lira da taşıma ücreti ödenmişse, bu malın maliyeti işletme için 250.000 lira değil (250.000 + 10.000) 260.000 lira dır.

 

ALIŞTAN İADELER: Alınan malın mevcutlarda artış yaratması nedeniyle Ticari Mallar Hesabının borcuna kaydedilmekte olduğunu biliyoruz. Satıcıya iade edilen mal, stoklarda azalma yaratacağından, Ticari Mallar Hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir. Mal alışlarında ayrıca KDV ödendiği için alışların iadesinde KDV’nin iadeye isabet eden tutarının iptal edilmesi yani İndirilecek KDV hesabının da alacaklandırılması gerekir.

 

ALIŞ İSKONTOLARI: Çok miktarda mal alımı, devamlı bir yerden alım veya alınan malın kalitesindeki düşüklük gibi nedenlerle sonradan satıcıdan ıskonto istenebilir. Iskonto genel olarak fiyatta % ile ifade edilen bir indirimdir.

 

Burada sözü edilen ıskonto alıştan bir süre sonra elde edilen ıskontodur. Elde edilen bu ıskonto önceden satın alınmış malın maliyetini azaltır. Bu nedenle alış ıskontoları Ticari Mallar Hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

 

 

DEVAMLI ENVANTER YÖNTEMİ

Devamlı envanter yöntemi, dönem içinde her zaman mevcut malların miktarını ve maliyetini, bunun yanında satışların tutarını ve maliyetini gösterecek şekilde kayıt esasına dayalı bir sistemdir. Mevcut malın miktarının ve maliyetinin bilinmesi dönem sonu sayımına bağlı değildir. Bu bakımdan mal alım satım işlemlerinin kayıt şekli, her an mevcudu gösterecek şekilde düzenlenir.

 

Dönem başı Mal Mevcudu

 

Dönem başı bilançosunda yer alan mal mevcudu, yevmiye defterine yapılan açılış kaydı ile “153 TİCARİ MALLAR HESABI”nın borcuna kaydedilir. Dolayısıyla dönem başı mal mevcudu Ticari Mallar Hesabının borcuna ilk kayıt olarak geçer.

NOT: Devamlı envanter yönteminde alışlar, alış giderleri, alıştan iadeler, alış iskontoları, satış giderleri ve satış iskontoları ile ilgili kayıtlar aralıklı envanter yöntemiyle aynıdır. Satışlar ve satıştan iadeler ile ilgili kayıtlar farklıdır.

 

ALIŞLAR

Aktif hesaplardaki artış borç kaydı ile muhasebeleştirildiğinden, mal alışları “153 TİCARİ MALLAR HESABI”nın borcuna kaydedilir. Buna karşılık alacaklı hesap veya hesaplar alış koşullarına göre belirlenir.

 

ALIŞ GİDERLERİ

Satın alınan belirli bir malın fatura bedelinden ayrı olarak yapılan; taşıma ücreti, sigorta bedeli, gümrük bedeli gibi harcamalar alış giderlerini oluşturur. “153 TİCARİ MALLAR HESABI”nın borcuna kaydedilir.

 

ALIŞTAN İADELER

Satıcıya malın iadesi, işletmenin mal mevcudunu azaltır. Bu nedenle alışta borçlandırılmış bulunan Ticari Mallar Hesabı bu kez alacaklandırılır.

 

ALIŞ İSKONTOLARI

Satıcı alıcının isteğini kabul ederse, yapılan iskonto kadar malın alış tutarı, dolayısıyla maliyeti düşecektir. Bu nedenle alışlarla ilgili sonradan sağlanan iskontolar, Ticari Mallar Hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

 

Satışlar ve Satıştan İadeler kayıtları dışındaki kayıtlar, Aralıklı envanter yöntemindeki gibi kaydedilir 

 

SATIŞLAR

Devamlı envanter yönteminde satış işleminin iki yönü vardır. Bunlardan birincisi; satılan mal karşılığında elde edilen satış hasılatı (geliri); ikincisi ise, satış hasılatının elde edilebilmesi için katlanılan malın maliyeti yönüdür.

 

Örnek: B işletmesi yarısı peşin, yarısı kredili olmak üzere 80.000 + 8.000 KDV liralık mal satmıştır. Malın Maliyeti 65.000 liradır.

 =================//==================

100 KASA HS.                                               44.000

120 ALICILAR HS.                                         44.000

                          600 YURTİÇİ SATIŞLAR HS.                      80.000

                          391 HESAPLANAN KDV HS.                        8.000

=================//==================

 =================//==================

-

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HS.           65.000

                   153 TİCARİ MALLAR HS.                            65.000

=================//==================

 Yukarıda verilen 1. kayıt aralıklı envanter yöntemi ile aynı olup, 2. kayıt devamlı envanter yönteminin her satış sonrası yaptığı kayıttır. Bu kayıdı aralıklı envanter yöntemi dönem sonunda yapar.

 

  

STOKLARA YÖNELİK ENVANTER İŞLEMLERİ

 

Ø  Stokların değerlemesi

       v   Stok değerleme yöntemleri

       v   Malların fiziksel sayımı ve stok kontrolü

       v   Sayım Noksanları veya Fazlaları

       v   Firelerin muhasebeleştirilmesi

      Normal firenin muhasebeleştirilmesi

      Normal sınırları aşan firelerin muhasebeleştirilmesi

 

Ø  Mal Hareketi İzleme Yöntemlerine Göre STMM’nin hesaplanması

Ø  Vadeli Mal Alışlarının Muhasebeleştirilmesi

Ø  Stok değer düşüklüğünün muhasebeleştirilmesi

            v   Toptan tasfiye durumu

            v   Toptan tasfiye etmeme

            v   Mal Hareketlerini İzleme Yöntemleri

 tsmnin kaydi

 

MAL HAREKETLERİNİ İZLEME YÖNTEMLERİ

 

       Aralıklı Envanter Yöntemi:  Satılan Ticari Malları Maliyeti = Mal Girişlerinin Toplam Maliyeti (153 Ticari Mallar Hs. Kalanı) – Sayım Sonucu Bulunan Mal Mevcudu

 

Örnek : İşletmenin dönem sonu mal alış/satış ve stok bilgileri şu şekildedir

Yurtiçi satışlar                       :         2.850

Satılan mal maliyeti               :         1.150

Ticari mallar borç kalanı       :         1.950    

 İade ve ıskontolar                  :           250

Alış giderleri                           :            150

           

Mal Satış Karı : Satışlar(-)Satılan Mal Maliyeti    2.850 (-) 1.150    = 1.700

 

Dönem Sonu Mal Mevcudu : Ticari Mallar Borç Kalanı (-) DSS  =  SMM

1.950  (-) DSS  = 1.150                                  

 1.950 (-) 1.150  =  800

 

 

Örnek : İşletmenin dönem sonu mal alış/satış ve stok bilgileri şu şekildedir

Dönem başı mal mevcudu  :  100     

Dönem sonu mal mevcudu :  150

Dönem içi alışlar             :      750

Alış iade ve ıskontolar     :      200

Alış giderleri                    :      250

Yurtiçi satışlar                            :    1.250

 

Satılan Mal Maliyeti : [(100 + 750) – (200)] + [(250 – 150)] = 750 lira

 

Mal Satış Karı : 1.250 (-) 750 = 500 lira

 

Örnek : İşletmenin dönem sonu mal alış/satış ve stok bilgileri şu şekildedir

Yurtiçi satışlar                       :         1.850

Dönem sonu mal mevcudu    :           300

Ticari mallar borç kalanı       :           800

 

Mal Satış Karı : Satışlar(-)Satılan Mal Maliyeti (1.850(-)500 = 1.350

 

Satılan Malın Maliyeti : Net Alışlar(-)D.S.M.M.  800 (-) 300=    500

 

Devamlı Envanter Yöntemi= Satılan Malın Maliyeti = 621 STMM HS’nın bakiyesi

 

VUK’ a göre 274 – 277 :

      Satın Alınan Malın Değerlemesi: Maliyet Bedeli

      İmal Edilen Malın Değerlemesi : Maliyet Bedeli

      Kıymeti Düşen Malın Değl.:Emsal Bedeli

      Tarımsal Ürünler ve Hayvanların Değerlemesi

       

}  Satın Alınan Malın Değerlemesi

       Alış tutarı (fatura bedeli)

       Taşıma gideri

       Komisyon gideri

       Gümrük vergisi

       Sigorta gideri

       Finansman giderleri* gibi mal alımı ile doğrudan ilişki kurulabilen giderler Malın Maliyetine eklenir

 

*VUK’a göre ihtiyaridir. TMS/TFRS’ye göre sadece özellikli varlık veya stoklar için söz konusudur.

 

}  İmal Edilen Malın Değerlemesi

       Mamulün vücuda getirilmesinde kullanılan ham maddelerin bedeli

       Mamule isabet eden işçilik

       Genel imal giderlerinden mamule düşen hisse

       Genel idare giderlerinden mamule düşen hisse (ihtiyari)

       Ambalajlı olarak piyasaya arz edilmesi zaruri olan mamullerde ambalaj malzemesinin bedeli

 

Değişik Zamanlarda Alınan Malların Maliyeti Sorunu

       İşletmeler müşterilerinin devamlı bir şekilde talebini karşılamak için depolarında istenilen malları bulundurmak zorundadırlar.

       Bu yüzden değişik zamanlarda mal alımı yaparlar.

       Bu alımlar değişik tarihlerde olduğu için malların fiyatına gelebilen zamlardan vb. başka nedenlerden dolayı satılacak malın maliyetinin belirlenmesi bir problem teşkil eder.

       Bunun için depoda kalan veya satılan malın maliyetinin belirlenmesinde çeşitli yöntemler ortaya çıkmıştır. (stok değerleme yöntemleri)

       Bu yöntemler, farklı fiyatlardan alınan malların değerlemesine çözüm getirmektedir.

       Özetle; satılan ve elde kalan (depodaki)  TİCARİ MALLARIN maliyetini (değerini) belirlemeye/hesaplamaya yarar. 

 

Ticari Mallar Hesabı Konusuna Ait Etiketler

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık